U herkent het wellicht. Een bestuur of managementteam met ervaren, inhoudelijk sterke professionals. Iedereen werkt hard, vergaderingen zijn goed voorbereid, besluiten worden zorgvuldig genomen. En toch… schuurt het.
Discussies herhalen zich. Er is irritatie over “gebrek aan eigenaarschap” of juist “te veel detail”. Sommigen voelen zich niet gehoord, anderen ervaren dat er onvoldoende tempo wordt gemaakt. De samenwerking kost energie in plaats van dat zij energie oplevert.
In mijn praktijk als registerpsycholoog Arbeid & Organisatie / NIP zie ik dit regelmatig bij raden van bestuur, managementteams en raden van toezicht. Wat opvalt: het probleem zit zelden in competentie of inzet. Het zit in onvoldoende zicht op elkaars krachten, drijfveren en voorkeursrollen in de samenwerking.
Het patroon achter de problematiek
Binnen elk team ontstaat dynamiek. Die dynamiek wordt gevoed door:
Voorkeur voor bepaalde teamrollen
Onderliggende drijfveren en waarden
Persoonlijke stijl van communiceren en besluiten nemen
Verwachtingen over verantwoordelijkheid en interactie
Wanneer deze factoren impliciet blijven, ontstaan misverstanden. Een bestuurder die sterk is in visie en positionering kan worden gezien als “te abstract”. Een toezichthouder met oog voor risico’s kan worden ervaren als “remmend”. Een manager die gericht is op realisatie kan het gevoel hebben dat er te veel wordt gepraat.
Zonder heldere blik op de ander blijven kwaliteiten onbenut en kunnen ze zelfs afbreukrisico’s worden.
De oplossing: het EsteemAwareProgramma (EAP)
Om deze dynamiek zichtbaar en bespreekbaar te maken, ontwikkelde ik in 2022 het EsteemAwareProgramma (EAP). Vanuit jarenlange ervaring in medische en zorgorganisaties, en op verzoek van diverse raden van bestuur en toezicht, ontstond een methode waarin één uitgangspunt centraal staat:
Achting en bewustzijn (Esteem & Awareness) vormen de basis voor optimale samenwerking.
Het EAP richt zich op het herkennen, versterken en benutten van individuele krachten in relatie tot de teamdynamiek. De kern is niet het veranderen van mensen, maar het vergroten van inzicht en het optimaal gebruiken van wat al aanwezig is.
Spiegelen als krachtige interventie
Een belangrijk instrument binnen het EAP is spiegelen.
Door individuen en teams inzicht te geven in hun gedrag, rolvoorkeuren en drijfveren, ontstaat bewustzijn van:
Het effect van eigen gedrag op anderen
De onderlinge complementariteit
Onbedoelde spanningen
Onbenutte kwaliteiten
Spiegelen vergroot niet alleen zelfinzicht, maar ook wederzijds respect. Teams leren elkaars krachten herkennen én gebruiken.
Wetenschappelijk onderbouwde instrumenten
Binnen het EAP maken we gebruik van zorgvuldig geselecteerde meetinstrumenten.
Het Octogram – teamrollen en gedragskenmerken
Een veelgebruikt instrument is het Octogram, gebaseerd op het Acht gedragskenmerkenmodel van Robert E. Quinn.
Dit model geeft inzicht in:
Voorkeur voor bepaalde rollen binnen samenwerking
Gedragskenmerken die zichtbaar zijn in de praktijk
Balans of disbalans in het team
Gedrag zegt iets over hoe iemand handelt binnen de samenwerking.
Drijfverenonderzoek
Aanvullend onderzoeken we drijfveren: motivatie, waarden, houding en voorkeuren. Hoe meer iemands drijfveren aansluiten bij het werk, de organisatie en de medeteamleden, hoe groter het gevoel van betekenis en betrokkenheid.
Verdiepend persoonlijkheidsonderzoek (OPQ32 en diepte interview)
Indien gewenst kan het traject worden uitgebreid met een persoonlijkheidsonderzoek, gekoppeld aan teamrollen, drijfveren en gevraagde competenties. Dit geeft een verdiepend profiel en maakt zichtbaar waar natuurlijke kracht ligt en waar ontwikkelpotentieel zit.
De resultaten worden teruggekoppeld in:
Een individueel, overzichtelijk profiel
Een heldere rapportage
Een teamprofiel met zicht op krachten en mogelijke afbreukrisico’s
Dit vormt een stevige basis voor het verdiepend gesprek.
Van inzicht naar optimale samenwerking
Bestuurders, managers en toezichthouders vervullen sleutelrollen. Hun manier van rolinvulling maakt het verschil tussen floreren of vastlopen.
Een bestuur of Raad van Toezicht staat in zijn kracht wanneer:
Men zicht heeft op individuele kwaliteiten
Men begrijpt hoe deze elkaar versterken
Er open gesproken wordt over motivatie, realisatie en verantwoordelijkheid
Interactie bewust wordt vormgegeven
Door bij aanvang én periodiek tijdens de samenwerking stil te staan bij teamrollen en drijfveren, vergroot men de grip op de samenwerking én op de strategische positionering van de organisatie.
Gebruik elkaar
EAP leert teams:
Kwaliteiten herkennen
Krachten expliciet maken
Dynamiek begrijpen
Elkaar versterken
Optimaal samenwerken
Niet door uniformiteit na te streven, maar door verschillen functioneel te maken.
De organisatie als winnaar
Wanneer individuen tot volledige ontplooiing komen binnen hun rol, groeit niet alleen het team — de hele organisatie profiteert. Besluitvorming wordt krachtiger. Positionering scherper. Samenwerking met externe partners effectiever.
De grote winst?
Een team dat niet alleen samenwerkt, maar elkaar daadwerkelijk versterkt.
Bent u bestuurder, manager of toezichthouder en herkent u bovenstaande dynamiek? Dan kan het waardevol zijn om met een heldere, professionele blik naar uw team te kijken.
Esteem & Awareness vormen de basis. De slagkracht volgt vanzelf.
