Positieve psychologie
Positieve psychologie gaat over het versterken van wat al goed is. Voor werkende mensen betekent dat: meer energie, meer zingeving en meer plezier in het werk. Inge past de inzichten uit de positieve psychologie toe in haar begeleiding van individuen, teams en organisaties, met bewezen methoden en een persoonlijke aanpak.
Positieve psychologie gaat niet over het oplossen van wat misgaat
Wat is positieve psychologie?
Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie naar wat het leven de moeite waard maakt en wat bijdraagt aan het optimaal functioneren van mensen. Waar de traditionele psychologie zich richt op stoornissen, stress en herstel, verschuift positieve psychologie de focus naar wat mensen laat floreren: geluk, veerkracht, zingeving, sterke kanten en verbinding.
De centrale vraag is niet “wat is er mis?” maar “wat maakt mensen sterk, en hoe kunnen we daar meer van creëren?” Die verschuiving heeft grote gevolgen voor hoe je naar mensen kijkt — en hoe je ze begeleidt. Het is geen ontkenning van wat moeilijk is, maar een bewuste keuze voor een ander vertrekpunt.
Binnen de arbeid- en gezondheidspsychologie wordt positieve psychologie toegepast om de werkomgeving gezonder, productiever en plezieriger te maken. Het doel verschuift daarmee van louter voorkomen van uitval naar het actief bevorderen van werkgeluk en bevlogenheid. Niet repareren wat kapot is, maar versterken wat al werkt — en dat verschil is groter dan het lijkt.
Concrete toepassingen op de werkvloer laten zien hoe breed positieve psychologie inzetbaar is. Dankbaarheidsoefeningen aan het einde van een vergadering — waarbij teamleden een succes of iets positiefs benoemen — versterken de onderlinge verbinding en het gevoel van waardering. Functioneringsgesprekken die primair draaien om sterke kanten in plaats van verbeterpunten, geven medewerkers energie in plaats van ze te ontmoedigen. En positieve health scans — vragenlijsten die zich richten op welbevinden en zingeving in plaats van alleen op verzuim — geven een veel rijker beeld van hoe het écht gaat met mensen in een organisatie.
Positieve psychologie is ook diep geworteld in de wetenschap. Onderzoek toont consistent aan dat medewerkers die hun sterke kanten dagelijks kunnen inzetten, meer energie ervaren, beter presteren en minder snel uitvallen. Het trainen van veerkracht en optimisme — bijvoorbeeld via inzicht in hoe je omgaat met tegenslagen — helpt mensen beter om te gaan met werkstress en onzekerheid. En het bevorderen van positieve relaties op de werkvloer, gebaseerd op vertrouwen en sociale steun, blijkt een van de sterkste beschermende factoren tegen uitval en burn-out.
Kortom: positieve psychologie biedt een wetenschappelijk onderbouwd raamwerk om te bouwen aan organisaties en individuen die niet alleen functioneren, maar werkelijk floreren.
De wetenschappers achter de theorie
Positieve psychologie als formele stroming werd in 1998 gelanceerd door de Amerikaanse psycholoog Martin Seligman, die pleitte voor een wetenschap die zich ook richtte op wat mensen sterk maakt. Samen met Mihaly Csikszentmihalyi — bekend van het concept ‘flow’ — legde hij de wetenschappelijke basis voor dit vakgebied.
In Nederland zijn het vooral vrouwelijke wetenschappers die dit gedachtegoed verder hebben ontwikkeld binnen de arbeids- en organisatiepsychologie. Prof. dr. Marianne van Woerkom (Tilburg University) onderzoekt hoe het dagelijks inzetten van persoonlijke sterktes leidt tot meer energie en betere prestaties. Yrenee Koen publiceerde het invloedrijke boek ‘Werken aan amplitie’ en zet zich in voor het actief versterken van medewerkers. Prof. dr. Tinka van Vuuren (Inge heeft bij Tinka via het NIP scholing gevolgd op het gebied van amplitie en vitaliteit) benadrukt amplitie als sleutel tot duurzame inzetbaarheid, en prof. dr. Janneke Oostrom draagt bij aan onderzoek naar positieve werkbeleving en selectie op basis van sterke kanten.
Wilmar Schaufeli, internationaal toonaangevend onderzoeker op het gebied van bevlogenheid, verbindt positieve psychologie met het JD-R model — een raamwerk dat ook elders op de IKO advies website uitgebreid aan bod komt. Op gebied van stressmanagement en het JD model heeft Inge scholing gevolgd bij o.a. Marc Schabracq en Wilmar Schaufeli.
Het PERMA-model
Seligman ontwikkelde het PERMA-model als raamwerk voor welzijn en een bloeiend leven. De vijf pijlers zijn Positive Emotions (positieve emoties), Engagement (betrokkenheid en flow), Relationships (positieve relaties), Meaning (zingeving) en Accomplishment (prestatie en groei).
Op de werkvloer biedt PERMA een praktisch kompas. Positieve emoties ontstaan wanneer werk als prettig en waardevol wordt ervaren. Engagement groeit als mensen taken uitvoeren die aansluiten bij hun talenten. Goede relaties met collega’s en leidinggevenden vormen een vangnet in moeilijke tijden. Zingeving ontstaat wanneer werk bijdraagt aan iets groters dan de dagelijkse taak. En het gevoel van accomplishment — het behalen van doelen en het zien van eigen groei — versterkt het zelfvertrouwen en de motivatie.
Organisaties die bewust werken met deze vijf pijlers, bouwen niet alleen aan gezonde medewerkers, maar ook aan een vitale en veerkrachtige organisatie.
Amplitie en het krachtenmodel op de werkvloer
Amplitie — afgeleid van het Latijnse ‘amplio’, versterken — is de positieve tegenhanger van preventie. Waar preventie zich richt op het voorkomen van problemen, richt amplitie zich op het actief vergroten van wat goed gaat: talenten benutten, energie versterken, werkplezier vergroten. Het is geen luxe, maar een bewuste investering in het menselijk kapitaal van een organisatie.
Het krachtenmodel sluit hier naadloos op aan. In plaats van te focussen op wat een medewerker nog niet kan of wat beter moet, vertrekt dit model vanuit de vraag: wat kan deze persoon van nature goed, en hoe zorgen we dat die kracht optimaal tot zijn recht komt? Onderzoek van onder andere Marianne van Woerkom toont aan dat medewerkers die dagelijks hun sterke kanten kunnen inzetten, meer energie ervaren, beter presteren en minder snel uitvallen.
Amplitie staat nadrukkelijk naast — niet boven — preventie en curatie. In de driehoek van amplitie, preventie en curatie heeft elk niveau zijn eigen waarde. Maar de praktijk laat zien dat organisaties die investeren in amplitie, vaak minder preventieve en curatieve interventies nodig hebben. Sterke medewerkers zijn veerkrachtiger, herstellen sneller van tegenslagen en zijn beter bestand tegen werkstress. De investering in kracht betaalt zich terug.
In de praktijk betekent werken met het krachtenmodel: functioneringsgesprekken die draaien om kracht in plaats van tekortkoming, assessments die talenten in kaart brengen, en leiderschapsstijlen die gericht zijn op het stimuleren van groei. Job crafting — waarbij medewerkers hun taken en verantwoordelijkheden bewust afstemmen op hun sterke kanten — is een concrete toepassing die aantoonbaar leidt tot meer bevlogenheid en werkplezier. Transformationeel leiderschap speelt hierin een sleutelrol: leidinggevenden die medewerkers inspireren, uitdagen en aanspreken op hun potentieel, creëren een werkomgeving waarin mensen willen groeien in plaats van alleen willen overleven.
Positieve psychologie bij IKO advies
Inge werkt vanuit de overtuiging dat duurzame groei begint bij wat al aanwezig is. De inzichten uit de positieve psychologie vormen een rode draad door haar hele aanpak — of het nu gaat om individuele begeleiding, teamontwikkeling of advies aan organisaties.
Bij individuele coaching helpt Inge cliënten hun sterke kanten te ontdekken en te benutten, ook — en juist — in periodes van stress of vastlopen. Bij teamtrajecten werkt ze met het PERMA-model als leidraad voor een gezonde teamdynamiek. En bij organisatieadvies pleit ze voor een verschuiving van een reactief, probleemgericht beleid naar een amplitatief beleid dat investeert in werkgeluk, bevlogenheid en duurzame inzetbaarheid. Niet omdat problemen er niet toe doen, maar omdat mensen het beste in zichzelf naar boven brengen wanneer ze worden aangesproken op hun kracht.
