Pijn en Psyche
Pijn en Psyche: Herwin de regie over je leven. Pijnprofessional Inge Koevoets combineert moderne pijnwetenschap met coaching bij chronische pijn. Doorbreek de cirkel!
Pijn zit tussen de oren (en dat is heel reëel)
Pijnprofessionals
Er was behoefte aan richtlijnen voor chronische pijnaandoeningen. Uit ervaring met patiënten kwam een kader tot stand dat nu een leidraad vormt. Wat nodig is volgens mensen zelf staat erin verwerkt. Niet alleen behandeling telt, ook begeleiding speelt een rol. Samenhangend optreden maakt het verschil.
Pijn bepaalt voor veel mensen in Nederland de toon van hun dag. Ruim drieënhalf miljoen mensen voelen dat elke ochtend weer terugkomen
Pijn die langer duurt dan drie maanden heet chronisch. Mensen met zo’n klacht merken dat hun dagelijks leven er vaak door wordt beïnvloed. Gevoelens kunnen veranderen, soms ontstaat er neerslachtigheid. Werk blijft niet altijd makkelijk te doen onder zulke omstandigheden. Denk aan regelmatig thuisblijven of zelfs stoppen met werken. Rugklachten die lang aanhouden komen vrij veel voor. Hoofdpijn kan ook jaren meegaan. Daarnaast is er bijvoorbeeld fibromyalgie, waarbij mensen wijdverspreide pijn ervaren.
Hoe zit het eigenlijk met mensen die al lang pijn hebben? Sommige krijgen wel hulp, maar bij anderen blijft dat uit. De manieren van helpen verschillen behoorlijk per persoon. Wat bleek nu pas uit onderzoek hierover in Nederland? Patiënten geven aan dat wat ze meemaken rondom hun klachten vaak net niet goed genoeg is.
Meestal hangt de vorm van behandeling vooral af van degene die helpt. Wie je tegenkomt bepaalt vaak wat er gebeurt, zeker bij klachten in de rug.
Langzaam komt er meer duidelijkheid over wat daadwerkelijk helpt bij ziekten. Of een therapie aanslaat hangt af van de persoon zelf. Niet alleen de symptomen tellen zoals pijn in de rug of het hoofd. Andere aspecten spelen net zo grote rol, denk aan stress, omgeving of stemming. Elk mens reageert op zijn eigen manier. Daarom past men steeds vaker de behandeling aan per individu. De keuze voor medicijnen of oefeningen wordt dus slimmer gemaakt.
Hoe iemand pijn ervaart hangt af van zijn of haar unieke levensloop. Want net zoals smaak en taal groeien uit door ervaringen. Het lichaam bouwt hierdoor elk jaar opnieuw zijn eigen verdedigingsmechanisme op. Soms raakt dit mechanisme gevoeliger dan bedoeld. Vooral bij langdurige klachten is het daarom nuttig om rustig rond te kijken. Wat speelt er in het dagelijks bestaan? Welke patronen herhalen zich zonder dat het bewust is? Al die stukjes samen vormen uiteindelijk beeld van wat écht aan de hand is. Pas daarna kan iets worden gedaan dat echt aansluit.
Een PijnProfessional-Psycholoog werkt vaak samen met iemand die fysiotherapie of ergotherapie doet. Nadat zij hun opleiding hebben afgerond, kiezen sommigen voor verdere specialisatie. Chronische pijn vraagt om extra aandacht. Daarom volgen zij gerichte trajecten. Het gaat dan niet alleen om basisvaardigheden. Juist de langdurige klachten vragen een andere aanpak. Samen kijken zij naar wat helpt.
Arno Engers
Ik ben vanaf 1992 werkzaam als psycholoog (HSK Rotterdam en Dordrecht, PsyQ Rotterdam teamcoördinator ‘somatiek en psyche’) en heb in 2009 SGGZ Vitaalpunt met locaties in Amsterdam en Rotterdam opgezet. Naast het geven van trainingen aan multidisciplinaire teams en het doen van wetenschappelijk onderzoek ben ik altijd klinisch werkzaam geweest hetgeen ook mijn voeten in de klei houdt. Naast mijn opleiding tot psycholoog (VU) ben ik tevens opgeleid tot fysiotherapeut en bewegingswetenschapper (VU).
Een werkplek waarbij zowel veel aandacht is voor lijf als psyche spreekt mij dan ook erg aan. Zelf werk ik bij voorkeur met experiëntiele behandelvormen (zoals Acceptance and Commitment Therapy) en EMDR.
Waar kan Inge helpen in geval van Pijn
Bij Inge kun je terecht voor alles wat je op je hart hebt. Ze komt zelf ook met vragen naar jou toe. Die draaien om hoe de pijn voelt. Wat het doet met je dagelijks leven. En of er nog meer speelt wat alles lastiger maakt.
Pijn trekt vaak aan de touwtjes van hoe je leeft. Omdat het zo knaagt, blijven dingen liggen die je vroeger gewoon deed. Het maakt dat alles wat groter lijkt dan het is. Soms komt er woede bij, of verdriet dat zomaar opkomt. Denken begint te tollen, ronddraaiend om iets van gisteren, nu of morgen. Door de pijn komt het voor dat je botsingen ervaart met mensen om je heen. Samengevat: pijn verandert wat je uitvoert, wat je laat rusten, wat je voelt, wat door je hoofd gaat, ook hoe anderen op je ingaan. Elk van die effecten, als reactie op pijn, knaagt aan je levensvreugde.
Inge onderzoekt naast jou of er ruimte is voor psychologische begeleiding, en zo ja, welke vorm daaraan gegeven kan worden – zodat je toch zo goed mogelijk blijft functioneren, zelfs met pijn in het spel.
Daarna zie je pas wat mogelijk is. Of dat iets voor jou wordt, vertelt Inge na de kennismaking. Misschien komt er therapie aan te pas. Wel of geen behandeling? Jij kiest. Dan weet je genoeg om te beslissen.
Hoe werkt Pijn
1. De opbouw van het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel fungeert als het communicatienetwerk van je lichaam en bestaat uit twee delen:
- Het centrale zenuwstelsel: De hersenen en het ruggenmerg (de “centrale processor”).
- Het perifere zenuwstelsel: De zenuwen die door de rest van het lichaam lopen. Hieronder vallen de sensorische zenuwen (gevoel) en de motorische zenuwen (beweging).
2. Het ontstaan van een pijnsignaal
Niet elke aanraking is pijnlijk. Je lichaam heeft speciale zenuwen, genaamd nociceptoren, die specifiek reageren op letsel of potentieel gevaar (zoals extreme hitte). Wanneer je bijvoorbeeld een hete ketel aanraakt, sturen deze nociceptoren via chemische stofjes razendsnel een signaal naar het centrale zenuwstelsel.
3. De rol van het ruggenmerg (De reflex)
Het ruggenmerg is meer dan een doorgeefluik; het kan zelfstandig beslissingen nemen via de dorsale hoorn.
- Reflex: Nog voordat je hersenen doorhebben wat er gebeurt, stuurt het ruggenmerg al een signaal naar je spieren om je hand weg te trekken. Dit proces beschermt het lichaam tegen verdere schade.
4. Verwerking in de hersenen
Pas nadat de reflex heeft plaatsgevonden, bereikt het signaal de hersenen voor volledige verwerking:
De Thalamus: Dit is het schakelstation dat de informatie naar verschillende gebieden stuurt.
Analyse: De hersenen bepalen waar de pijn precies zit en vergelijken dit met eerdere ervaringen (het “geheugen”).
Emotie: Het limbische systeem koppelt een emotionele reactie aan de pijn, zoals angst of de neiging om te huilen.
