Onlangs is mijn lieve Golden Doodle Noah overleden.
Onderstaand lees je wat mij als mens en als baasje van mijn lieve hond heeft geraakt. Daarin herkende ik veel dingen uit mijn leven waarin ik ook met verlies te maken had.
En ik herkende er ook veel in wat ik als psycholoog weet en met cliënten bespreek over hun rouw en verlies.
En toch merkte ik: geen enkele professionele kennis beschermt je tegen het rauwe verdriet wanneer je eigen dierbare wegvalt.
“Het was maar een hond”
Voor veel mensen is een hond een huisdier.
Voor mij nam Noah een belangrijke plek in mijn leven in. Hij was 14,5 jaar in mijn leven. Hij bood mij gezelligheid en warmte, hij was er altijd. Een vast ritme. Een onvoorwaardelijke blik en enthousiaste begroeting bij het opstaan of bij thuiskomst na een lange werkdag. Een heerlijke reden om naar buiten te gaan, de frisse lucht in te ademen, de regen op mijn gezicht te voelen en rust en ruimte te vinden als mijn hoofd vol zat. En bovenal ook de binding tussen mij, mijn kinderen en mijn partner. De gezelligheid, het aaien, de aandacht en verbinding. En zijn onvoorwaardelijk lieve reageren op onze vreugde en verdriet.
Wie ooit een dier verloor, weet: de band is onvoorwaardelijk en hecht.
Toch hoor ik ook vaak dat rouw om een huisdier wordt geminimaliseerd. Alsof het minder zou zijn. Alsof het verdriet zich moet aanpassen aan hoe anderen het inschatten. Ik heb gemerkt hoe fijn en steunend het is als anderen om je heen mijn verdriet snapten, aandacht hiervoor hadden door een kaartje, berichtje of lieve opmerking. Het geeft verbinding en troost.
Maar rouw laat zich niet hiërarchisch ordenen.
Wat dit verlies mij liet voelen
Door het overlijden van Noah voelde ik meer dan alleen verdriet.
- De stilte in huis voelde anders.
- Mijn dagelijkse routines vielen weg.
- Kleine automatische handelingen – een riem pakken, zijn naam noemen – stuitten ineens op leegte.
- Er was de vraag is dit het nu echt? (“Heb ik alles gedaan wat ik kon?”).
- Er was opluchting voor Noah (geen lijden meer).
- Er was besef hoeveel Noah ons gaf in het er onvoorwaardelijk zijn
- En er was liefde. Heel veel liefde in verbondenheid met mijn kinderen, mijn partner en veel andere lieve mensen om ons heen.
Rouw is zelden één emotie. Het is een gelaagd proces waarin tegenstrijdige gevoelens naast elkaar bestaan.
Dat weet ik professioneel. Dat heb ik eerder zelf ervaren bij eerdere verliezen. En ook nu merkte ik het bij weer bij mijzelf. En ook hoe goed het is om daar aan toe te kunnen geven, ruimte voor te maken en het samen met anderen te kunnen delen.
Levend verlies en anticiperende rouw
In dagen vlak vóór zijn overlijden, toen we besloten hadden dat we hem moesten gaan laten sterven, merkte ik hoe anticiperende rouw al aanwezig was. Het besef dat je iemand gaat verliezen, terwijl die er nog is. Dat dubbele gevoel van koesteren én afscheid nemen.
Het begint niet pas bij het moment van overlijden. Ook het proces eraan voorafgaande verdient de aandacht en helpt ook in het verdriet en gemis bij je te kunnen dragen.
Wat dit mij opnieuw leert over rouw
Dit verlies heeft mijn professionele overtuiging verdiept:
- Rouw vraagt ruimte, niet om relativering.
Het helpt niet om verdriet kleiner te maken. Het helpt om het serieus te nemen en er ruimte aan te geven. - Hechting bepaalt de impact.
De intensiteit van rouw zegt iets over de betekenis van de relatie met degene die overlijdt en ook over de verbondenheid en steun die er is.. - Rouw is geen lineair proces.
Het komt in golven. Soms onverwacht. Soms mild. Soms overweldigend en rauw. - Liefde verdwijnt niet met het fysieke afscheid.
De relatie verandert, maar stopt niet. Hetgeen je samen deelde en wat degene je ook gaf neem je mee in je leven dat weer voort gaat.
Voor wie dit herkent
Misschien lees je dit omdat je zelf een dierbare bent verloren.
Een partner. Een ouder. Een kind. Een huisdier. Of omdat je leeft met levend verlies – iemand die er fysiek is, maar psychisch of cognitief verandert.
Weet dan: jouw verdriet is legitiem.
Rouw is geen zwakte.
Het geeft aan wat de liefde en verbondenheid tussen jou en degene is.
Noah heeft mij veel gegeven – vreugde, rust, onvoorwaardelijke trouw, speelsheid, verbinding met mijn kinderen en partner, heerlijke wandelingen, kunnen zorgen voor, warmte en nog veel meer.
En zelfs in zijn afwezigheid leert hij mij opnieuw wat liefde in verbondenheid betekent en hoe fijn het voelt verdriet en liefde samen met anderen te kunnen delen.
Dat is wat blijft, wat ik ook herken uit eerdere keren dat ik een dierbare verloren ben. Het verrijkt ook mijn leven, ik neem deze ervaringen en gevoelens mee en geef het ook door aan anderen
Vanuit mijn levenservaring en opgebouwde kennis als registerpsycholoog kan ik je helpen bij het verwerken van rouw.
